آیا استصحاب در شبهات حکمیه، هنگامی که یقین سابق به حکم کلی داریم ولی شک در بقای آن ناشی از احتمال تغییر ملاک و مصلحت حکم باشد، جریان دارد یا خیر؟

2 ماه ago (Last updated: 2 ماه ago) 1 minute read

این مسئله از دشوارترین مباحث اصولی است. برخی اصولیان معتقدند استصحاب در این فرض جاری است؛ زیرا ملاک و مصلحت حکم در دسترس مکلف نیست و تنها چیزی که او در اختیار دارد همان یقین سابق به حکم است. بنابراین، تا زمانی که شارع به‌طور قطعی تغییر ملاک را اعلام نکرده، مکلف باید بر اساس استصحاب عمل کند. در مقابل، گروهی دیگر می‌گویند چون شک در بقای حکم ناشی از احتمال تغییر ملاک است، استصحاب جریان ندارد؛ زیرا استصحاب ناظر به بقای همان جعل سابق است و اگر ملاک تغییر کرده باشد، جعل سابق خودبه‌خود منتفی است. ثمره این نزاع در فقه آن است که در عبادات یا معاملات، اگر احتمال داده شود که ملاک حکم تغییر کرده، برخی اصولیان مکلف را ملزم به عمل بر اساس استصحاب می‌دانند و برخی دیگر رجوع به اصول دیگر مانند برائت یا احتیاط را لازم می‌شمارند

فقیه محقق، حجت‌الاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)

سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی

به آگاهی می‌رسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ می‌توانند پرسش‌های فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح به‌صورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.

شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰

حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخ‌گویی به پرسش‌های شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی می‌باشند.