در شبهات موضوعیه، اگر یقین سابق به حکم کلی وجود نداشته باشد و تنها شک در تحقق موضوع تکلیف مطرح باشد، اصل برائت جریان دارد؛ زیرا عقل و نقل هر دو بر این دلالت دارند که «قبح عقاب بلا بیان» مانع از الزام مکلف به تکلیف مشکوک میشود. مثلاً اگر مکلف شک کند که مایعی خون است یا نه، و یقین سابق به نجاست ندارد، اصل برائت جاری میشود و مکلف میتواند آن را پاک بداند. اما اگر یقین سابق به نجاست وجود داشته باشد، استصحاب مقدم است و برائت کنار میرود. در مقابل، برخی اصولیان در مواردی که احتمال ضرر اخروی جدی وجود دارد، اصل احتیاط را مقدم میدانند و میگویند مکلف باید از موضوع مشکوک اجتناب کند. ثمره این نزاع در فقه آن است که در باب طهارت و نجاست، اگر شک در تحقق موضوع نجاست باشد، بر اساس مبنای برائت مکلف آزاد است، ولی بر اساس مبنای احتیاط باید پرهیز کند
About the Author
