زندگی مشترک یکی از مهم ترین ارکان زندگی اجتماعی در اسلام است که به عنوان مایه آرامش و تکامل انسان معرفی شده است.
خداوند در قرآن کریم می فرماید: «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً» (روم/21)؛ «و از نشانه های او این است که از جنس خودتان همسرانی برای شما آفرید تا در کنارشان آرامش یابید و میان شما دوستی و مهربانی قرار داد.»
با این حال، زندگی مشترک همواره خالی از چالش نیست و گاهی یکی از طرفین ممکن است رفتارهایی نشان دهد که نیازمند صبر، مدارا و مدیریت عاقلانه باشد. احادیث اسلامی راهکارهای ارزشمندی برای برخورد با همسر بداخلاق ارائه می دهند که می تواند به حفظ آرامش و استحکام خانواده کمک کند.
اهمیت مدارا در زندگی زناشویی
مدارا به معنای تحمل، نرم خویی و برخورد با ملایمت در برابر رفتارهای نامناسب است. در فرهنگ اسلامی، مدارا یکی از صفات برجسته پیامبران و اولیای الهی بوده و در روابط خانوادگی نیز به عنوان یک اصل اخلاقی مورد تأکید قرار گرفته است.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند:
«أَکْمَلُ الْمُؤْمِنِینَ إِیمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا وَخِیَارُکُمْ خِیَارُکُمْ لِنِسَائِهِمْ» (وسائل الشیعه، ج20، ص23)؛
«کامل ترین مؤمنان از نظر ایمان، خوش اخلاق ترین آن هاست و بهترین شما کسانی هستند که برای همسرانشان بهترین باشند.» این حدیث نشان دهنده اهمیت خوش رفتاری با همسر، حتی در شرایط دشوار است.
همسرداری در قرآن
خداوند در توصیف مؤمنان می فرماید:
«وَالَّذِینَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ»
آنان خشم خود را فرو می برند، لغزشهای مردم را عفو می کنند و خداوند، نیکوکاران را دوست دارد.( آل عمران/ 135)
احادیث ائمه با مدارا با همسر بداخلاق
در ادامه، به برخی از احادیث کلیدی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم به موضوع مدارا با همسر بداخلاق اشاره دارند، پرداخته می شود:
در برخی روایات آمده است كه عذاب قبر از سه دسته از زنان بر داشته شده و آنان با حضرت فاطمه سلام الله علیها محشور می شوند. یك دسته از آنان كسانی هستند كه در برابر بد اخلاقی شوهران شان از خود صبر و بردباری نشان می دهند.
در پایان این حدیث آمده است: يُعْطِی اللَّهُ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ ثَوَابَ أَلْفِ شَهِیدٍ وَ يَكْتُبُ لِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ عِبَادَةَ سَنَةٍ (1) یعنی خداوند به هر یك از این سه گروه از زنان به خاطر صبر و بردباری ثواب هزار شهید را می دهد، و برای هر یك از آنان ثواب یك سال عبادت در نامه عمل شان نوشته می شود.
در حدیث دیگری از پیامبر اكرم(ص) آمده است. هر مردی بر بد اخلاقی زنش صبر و بردباری از خود نشان دهد، خداوند پاداشی را كه به حضرت داود – یا حضرت ایوب (2)- علیهما السلام به خاطر تحمل بلاها داده است به آن مرد می دهد. و اگر زنی بد اخلاقی شوهرش را تحمل كند و صبور باشد خداوند به او ثواب و پاداشی را كه به جناب آسیه یعنی یكی از چهار زن برتر بهشتی داده است، عنایت می كند.
صبر در برابر بداخلاقی همسر
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «مَنْ صَبَرَ عَلَى سُوءِ خُلُقِ زَوْجَتِهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلَ مَا أَعْطَى أَیُّوبَ عَلَى بَلَائِهِ» (وسائل الشیعه، ج20، ص171)؛ «هر کس بر بداخلاقی همسرش صبر کند، خداوند به او پاداشی مانند پاداش حضرت ایوب (ع) در برابر بلایش عطا می کند.»
این حدیث نشان می دهد که صبر در برابر بداخلاقی همسر نه تنها یک فضیلت اخلاقی است، بلکه پاداشی عظیم در پی دارد.
خوش رفتاری با همسر به عنوان صدقه
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «مَا مِنْ رَجُلٍ یَصْبِرُ عَلَى سُوءِ خُلُقِ امْرَأَتِهِ إِلَّا أَعْطَاهُ اللَّهُ أَجْرَ شَهِیدٍ» (بحارالانوار، ج100، ص240)؛ «هیچ مردی نیست که بر بداخلاقی همسرش صبر کند، مگر اینکه خداوند به او پاداش شهید بدهد.»
این حدیث نشان دهنده ارزش والای صبر و تحمل در برابر رفتارهای نامناسب همسر است و آن را با پاداش عظیم شهادت مقایسه می کند.
مدارا به عنوان یک اصل کلی در روابط
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «رَحِمَ اللَّهُ امْرَأً أَوْ امْرَأَةً رَفَقَ بِصَاحِبِهِ» (کنزالعمال، حدیث 44112)؛ «خداوند رحمت کند مرد یا زنی را که با همسرش با ملایمت رفتار کند.»
این حدیث به طور کلی بر اهمیت مدارا و ملایمت در روابط زناشویی تأکید دارد.
About the Author
