فقه مقاصدی و بازتعریف سیاست جنایی اسلامی–ایرانی در پرتو عدالت ترمیمی

فقه مقاصدی به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در اندیشه فقهی، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای بازسازی سیاست جنایی اسلامی–ایرانی فراهم می‌آورد. این رویکرد با تمرکز بر اهداف کلان شریعت مانند حفظ نفس، عقل، دین، نسل و مال، چارچوبی برای بازاندیشی در جرم‌انگاری و تعیین مجازات‌ها ارائه می‌دهد. در پرتو فقه مقاصدی، مفهوم جرم نه صرفاً به‌عنوان نقض یک حکم شرعی، بلکه به‌عنوان تهدیدی علیه مصالح عمومی و ارزش‌های بنیادین جامعه اسلامی تعریف می‌شود. این بازتعریف، امکان هماهنگی میان نظام کیفری اسلامی و نیازهای اجتماعی معاصر را فراهم می‌سازد.

سیاست جنایی در این رویکرد، از تمرکز صرف بر کیفرهای سالب آزادی یا مجازات‌های شدید فاصله گرفته و به سمت عدالت ترمیمی و پیشگیری اجتماعی حرکت می‌کند. فقه مقاصدی با تلفیق سنت اجتهادی و یافته‌های جرم‌شناسی، زمینه را برای طراحی سیاست‌های کیفرزدایی، جایگزین‌های مجازات، و تقویت نهادهای میانجی‌گری فراهم می‌سازد. این سیاست‌ها نه‌تنها به کاهش هزینه‌های کیفری کمک می‌کنند، بلکه موجب ارتقای کرامت انسانی و بازگشت بزهکار به جامعه نیز می‌شوند.

در نهایت، فقه مقاصدی با بازتعریف سیاست جنایی اسلامی–ایرانی، راهی برای ایجاد نظامی پویا و کارآمد ارائه می‌دهد که هم وفادار به سنت اسلامی باشد و هم پاسخ‌گوی نیازهای پیچیده جامعه امروز ایران. این نظام با تکیه بر عدالت ترمیمی، پیشگیری اجتماعی و مصالح کلان شریعت، می‌تواند الگویی نوین برای سیاست جنایی در جهان اسلام به شمار آید.

به قلم فقیه محقق، حجت‌الاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)

فقیه محقق، حجت‌الاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)

سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی

به آگاهی می‌رسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ می‌توانند پرسش‌های فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح به‌صورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.

شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰

حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخ‌گویی به پرسش‌های شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی می‌باشند.